gototopgototop

Newsletter

Ονοματεπώνυμο:
E-mail:

 

Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα «Η ΑΥΓΗ»
(01 Απριλίου 2014)

το πραξικόπημα της 30ης Μαρτίου

 

Πράγματι την 30η Μαρτίου συντελέσθηκε πραξικόπημα στο Κοινοβούλιο, με παραβίαση των αυστηρών προνοιών και διατάξεων της συνταγματικής τάξης. Το πραξικόπημα δε αυτό θα καταγραφεί ως μελανή σελίδα όχι μόνο στην ελληνική πολιτική, αλλά και στη συνταγματική ιστορία.

Με τούτη την αρχική τοποθέτησή μου και υπό την ιδιότητά μου ως Μέλος της «Ένωσης Ελλήνων Συνταγματολόγων» υποστηρίζω τα παρακάτω:

1) Οι Υπουργοί είναι ανώτατοι Δημόσιοι Λειτουργοί, οι οποίοι ατομικώς είναι επικεφαλείς των διαφόρων κλάδων της Δημόσιας Διοίκησης, συλλογικώς δε αποτελούν την Κυβέρνηση.  

2) Η ευθύνη των Υπουργών αφορά «Θεσμό» που οφείλει τη γέννηση και διαμόρφωσή του στη Βρετανική Κοινοβουλευτική πρακτική. Η ευθύνη δε αυτή διακρίνεται σε νομική και πολιτική και αναλύεται σε επιμέρους κατηγορίες, ήτοι σε ποινική και αστική, καθώς και σε ατομική και συλλογική.

3) Η πολιτική ευθύνη των Υπουργών προϋποθέτει καθεστώς κοινοβουλευτικό, στο οποίο η κυβέρνηση λογοδοτεί ενώπιον της νομοθετικής λειτουργίας. Ως εκ τούτου η πολιτική ευθύνη των Υπουργών είναι αρρήκτως συνδεδεμένη με την διάκριση των εξουσιών-λειτουργιών, που αποτελεί εγγύηση τήρησης του Συντάγματος.

4) Το άρθρο 85 του Συντάγματος ιδρύει αφενός μεν τη συλλογική ευθύνη του Υπουργικού Συμβουλίου όσον αφορά στη γενική πολιτική της Κυβέρνησης και αφετέρου ιδρύει την ατομική ευθύνη του καθενός από τα μέλη του Υπουργικού Συμβουλίου για τις πράξεις ή παραλείψεις της αρμοδιότητάς του.

5) Η διάκριση της ευθύνης σε συλλογική και ατομική, σύμφωνα με την παρ. 2 του άρθρου 84 του Συντάγματος, ρητώς προκύπτει και ως προς την άρση εμπιστοσύνης της Βουλής, είτε αφορά στην Κυβέρνηση είτε αφορά σε Μέλος του Υπουργικού Συμβουλίου. Επουδενί δε συνδέεται η ατομική ευθύνη του Υπουργού με τη συλλογική ευθύνη της Κυβέρνησης. Και τούτο γιατί, μια τέτοια «εκδοχή» θα κατέληγε στο άτοπο, μομφή που γίνεται δεκτή κατά Μέλους της Κυβέρνησης να συνεπάγεται και πτώση της Κυβέρνησης.

Γι’ αυτό ακριβώς το λόγο η απαγόρευση του εξαμήνου δεν μπορεί να ταυτίσει την ατομική ευθύνη του Υπουργού, με τη συλλογική ευθύνη της Κυβέρνησης.

6) Η διαδικασία του ουσιώδους τύπου προκύπτει εφόσον είναι υπογραμμένη από το 1/6 τουλάχιστον των Βουλευτών και περιλαμβάνει σαφώς τα θέματα για τα οποία θα διεξαχθεί η συζήτηση. Άρνηση της συζήτησης και άρνηση της ψηφοφορίας συνεπάγεται παραβίαση του Συντάγματος, καθώς και του Κανονισμού της Βουλής.

Είναι λυπηρό, πολιτικός να αναιρεί τα όσα έχει υποστηρίξει ως επιστήμονας, και μάλιστα ως δάσκαλος του δικαίου, προκειμένου να εξυπηρετήσει πολιτικές σκοπιμότητες.

Ο Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης έχει ευθέως τοποθετηθεί ως προς την ευθύνη των Υπουργών, διακρίνοντας τη ατομική από τη συλλογική ευθύνη με αναφορά και στην πολιτική ευθύνη. Ο νομικός λόγος του Αντιπροέδρου της Κυβέρνησης που είναι σε αντίθεση με τον πολιτικό του λόγο, έχει καταγραφεί ως εξής:

«1. Ο Πρωθυπουργός, τα μέλη της Κυβέρνησης και οι υφυπουργοί φέρουν για τις πράξεις τους πολιτική (δηλαδή κοινοβουλευτική), αστική και ποινική ευθύνη. Και οι τρεις αυτές μορφές ευθύνης είναι νομικά τυποποιημένες (βλ. και Ν.Ν.Σαρίπολο 1915/1987, 21 επ.) καταρχήν στο επίπεδο του Συντάγματος και στη συνέχεια στο επίπεδο των σχετικών εκτελεστικών νόμων.

Η ευθύνη των υπουργών διακρίνεται (άρθρ. 85 Σ) σε συλλογική και σε ατομική, ανάλογα με το είδος της αρμοδιότητας που έχει ασκηθεί (ή θα έπρεπε να ασκηθεί) και από την οποία γεννάται ευθύνη. Τα μέλη του υπουργικού συμβουλίου καθώς και οι υφυπουργοί είναι συλλογικά υπεύθυνοι για τη γενική πολιτική της Κυβέρνησης (βλ. και άρθρ. 82 παρ. 1 Σ) και καθένας από αυτούς για τις πράξεις ή παραλείψεις της αρμοδιότητάς του.

  1. »

Ο προαναφερόμενος νομικός λόγος, πράγματι ακυρώθηκε με την συνταγματικώς ανεπίτρεπτη παρέμβαση του Αντιπροέδρου της Κυβέρνησης αλλά και της κυβερνητικής πλειοψηφίας συνολικώς!

Ως προς την αισθητική δε του πολιτικού λόγου ας μου επιτραπούν τα εξής:

Εκφράσεις όπως «τσογλάν μπόι» ή «η πρόταση είναι για φτύσιμο» και μάλιστα «υπό μορφή βροχής» (δηλαδή ένταση του φαινομένου), είναι εκφράσεις «φίλαθλης» νοοτροπίας και αφορούν ανεπίτρεπτο λαϊκισμό που προσβάλει τον πολιτικό λόγο, και υποβαθμίζει την πολιτική αντιπαράθεση.

ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

Βλ. Α.Μάνεσης, Αι εγγυήσεις τηρήσεως του Συντάγματος, II, τευχ. Β’, εκδόσεις «Αφοί Π.Σάκκουλα», 1965, σελ. 393 και επ. Κ.Γ.Μαυριάς, Συνταγματικό Δίκαιο, εκδόσεις «Δίκαιο και Οικονομία Π.Ν.Σάκκουλας», 2014, σελ. 583 και επ., Ευ.Β.Βενιζέλος, Μαθήματα Συνταγματικού Δικαίου Ι, εκδόσεις «Παρατηρητής», 1991, σελ. 434-435, H.W.R.Wade, AdministrativeLaw (FifthEdition), «ClarendonPress-Oxford», 1982, σελ. 49 και επ., J.Alder, ConstitutionalandAdministrativeLaw, «Macmillan», 1989, σελ. 194 και επ., M.Elliott & R.Thomas, PublicLaw, «OxfordUniversityPress», 2011, σελ. 162 και επ. και R.Brazier, constitutionalPractice, «ClarendonPress-Oxford», 1990, σελ. 130.