gototopgototop

Newsletter

Ονοματεπώνυμο:
E-mail:

Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα
«Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΟ ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ» στο φύλλο Μαΐου 2009

η έννοια των μικρομεσαίων επιχειρήσεων-και τα προβλήματα


Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα και τα Κράτη-Μέλη από το πρωτογενές Ευρωπαϊκό Δίκαιο έχουν τη δεσμία υποχρέωση να δημιουργήσουν ένα ευνοϊκό περιβάλλον για την ανάπτυξη των «επιχειρήσεων» γενικώς στην ενιαία αγορά, αλλά παραλλήλως έχουν τη δεσμία υποχρέωση να δημιουργήσουν και ένα ευνοϊκό περιβάλλον για την ανάπτυξη των «μικρομεσαίων επιχειρήσεων» ειδικώς.
Η από το πρωτογενές Ευρωπαϊκό Δίκαιο γενική αναφορά στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, λόγω της αοριστίας (γενικότητας) του όρου, γέννησε την υποχρέωση διευκρίνησης «του συγκεκριμένου όρου» -δηλαδή:  ήταν ανάγκη να διευκρινισθεί «ποιές» είναι οι λεγόμενες Μικρο-Μεσαίες Επιχειρήσεις (ΜΜΕ). Με βάση αυτή την ανάγκη διευκρίνησης «του όρου» ενταύθα παραθέτουμε τα εξής:
Έως τα μέσα της δεκαετίας του 1990, στα πλαίσια της επιστήμης του Ευρωπαϊκού Δικαίου είχαν διατυπωθεί «διάφοροι ορισμοί» των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ) που χρησιμοποιούνταν στα πλαίσια των κοινοτικών δράσεων που αφορούσαν ζητήματα ανταγωνισμού, Διαρθρωτικών Ταμείων, έρευνας και ανάπτυξης αλλά και δημοσίων συμβάσεων. Με τους «διάφορους αυτούς ορισμούς» δεν είχε καθιερωθεί ένας πάγιος ορισμός του «τι» εννοείται μικρομεσαία επιχείρηση. Έτσι αναδείχθηκε η ανάγκη μιας πάγιας αναφοράς υπό την έννοια του ορισμού.
Προς εξειδίκευση του συγκεκριμένου ορισμού στο «ποιά» είναι η έννοια της μικρομεσαίας επιχείρησης, έχουν ληφθεί υπόψη δύο κριτήρια: α) το οργανωτικό κριτήριο και β) το λειτουργικό κριτήριο.
Η Επιτροπή (Commission) προκειμένου να διευκρινίσει με βάση το οργανωτικό αλλά και το λειτουργικό κριτήριο την έννοια των μικρομεσαίων επιχειρήσεων εξέδωσε (ειδικώς) σύσταση, η οποία αφορούσε τον ορισμό α) των πολύ μικρών επιχειρήσεων, β) των μικρών επιχειρήσεων και των γ) των μεσαίων επιχειρήσεων.
Σε γενική έννοια επιχείρηση θεωρείται κάθε μονάδα, ανεξαρτήτως της νομικής της μορφής (κατασκευής -του οργανωτικού κριτηρίου δηλαδή), η οποία ως οικονομική μονάδα στα πλαίσια της λειτουργικότητάς της (του λειτουργικού κριτηρίου δηλαδή), ασκεί οικονομική δραστηριότητα.
Στα πλαίσια των κριτηρίων διάκρισης που αφορά τις ΜΜΕ τέθηκαν ορισμένα όρια που προσδιορίζουν τους ορισμούς. Έτσι λοιπόν, με βάση το κοινοτικό κεκτημένο (acquiscommunautaire) υπάρχει ο εξής διαχωρισμός ο οποίος είναι χρήσιμος να διακρατηθεί από τον αναγνώστη:
α) Ως μεσαία επιχείρηση ορίζεται η επιχείρηση η οποία δεν απασχολεί περισσότερους από 250 εργαζόμενους και της οποίας ο ετήσιος κύκλος εργασιών δεν υπερβαίνει τα 50.000.000 ευρώ.
β) Ως μικρή επιχείρηση ορίζεται η επιχείρηση η οποία απασχολεί λιγότερους από 50 εργαζόμενους και της οποίας ο ετήσιος κύκλος εργασιών δεν υπερβαίνει τα 10.000.000 ευρώ και
γ) Ως πολύ μικρή επιχείρηση ορίζεται η επιχείρηση η οποία απασχολεί λιγότερους από 10 εργαζόμενους και της οποίας ο ετήσιος κύκλος εργασιών δεν υπερβαίνει τα 2.000.000 ευρώ.
Με τούτα τα δεδομένα, αντιλαμβανόμαστε πως η κυρίως δραστηριότητα των μικρομεσαίων επιχειρήσεων στο Νομό Ηρακλείου αφορά τις μικρές επιχειρήσεις και κυρίως τις πολύ μικρές επιχειρήσεις, που ωστόσο αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της τοπικής (μη αγροτικής) οικονομίας.
Ωστόσο θα πρέπει να γίνει κατανοητό ότι οι προαναφερόμενες «διακρίσεις» αποτελούν τα σημεία αναφοράς α) για τα προγράμματα β) για την πολιτική γενικώς και γ) για τη χρηματοδότηση ειδικώς.
Με βάση τα καταρχήν στατιστικά δεδομένα οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις στον ευρωπαϊκό χώρο υπολογίζονται α) ότι υπερβαίνουν τα 10.000.000 ως μονάδες, β) ότι απασχολούν πάνω από 75% του εργαζόμενου λαού, γ) ότι  αφορούν στο 50% των επενδύσεων και δ) ότι προσφέρουν το 60% των πόρων στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα.
Με τα προαναφερόμενα στατιστικά στοιχεία αποδεικνύεται ότι οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ανεξαρτήτως του οργανωτικού τους κριτηρίου), αποτελούν τη βάση –βάθρο της οικονομικής δραστηριότητας στα πλαίσια της ενιαίας αγοράς. Ιδιαιτέρως δε για την Ελλάδα και ειδικότερα για το Νομό Ηρακλείου οι ΜΜΕ είναι το σημείο αναφοράς κίνησης της συνολικής (μη αγροτικής) οικονομίας.
τα προβλήματα
Ωστόσο τα προβλήματα που αναφέρονται στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και ειδικότερα στις πολύ μικρές, είναι περίπου τα ίδια σ’ όλο τον ευρωπαϊκό χώρο. Δραματική όμως είναι η κατάσταση στα πλαίσια των ελληνικών μικρομεσαίων επιχειρήσεων και δραματικότερη στα δεδομένα της τοπικής οικονομίας του Νομού Ηρακλείου.
Ενταύθα επισημειώνονται τα παρακάτω κυρίαρχα ζητήματα που συνιστούν αδύνατα σημεία, για την απρόσκοπτη δράση των ΜΜΕ. Ειδικότερα για τις ελληνικές ΜΜΕ και για τις τοπικές του Νομού Ηρακλείου ΜΜΕ επισημειώνονται τα παρακάτω (πολλές φορές ανυπέρβλητα) προβλήματα:
α) Αναφερόμαστε στις δυσκολίες της εντυπωσιακής γραφειοκρατίας που αφορά στο πολύπλοκο διοικητικό και νομοθετικό περιβάλλον και
 β) Αναφερόμαστε στις δυσκολίες χρηματοδότησης παρά την ποσοτική ανάπτυξη και τη διαφοροποίηση των χρηματοδοτικών μέσων που τίθενται στη διάθεση των επιχειρηματιών.
Τέλος αξίζει να επισημειωθεί ότι η παρουσία και η δράση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (ειδικότερα στα πλαίσια της τοπικής οικονομίας του Νομού Ηρακλείου), βιώνει τη δυσκολότερη συγκυρία της μεταπολιτευτικής περιόδου, που ουδεμία σχέση έχει με τις επικλήσεις της παγκοσμιοποιημένης οικονομίας που ως άλλοθι αναζητά η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας.




         η ευρωπαϊκή πολιτική για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις

Ο Ευρωπαϊκός Χάρτης για τις Μικρο-Μεσαίες Επιχειρήσεις (ΜΜΕ), τον οποίο ενέκρινε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο περιλαμβάνει τις πρόνοιες εκείνες με βάση τις οποίες η κατάσταση των μικρών επιχειρήσεων στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα μπορεί να βελτιωθεί με μέτρα τόνωσης της επιχειρηματικότητας, με «φιλικές» προς τις μικρές επιχειρήσεις πολιτικές και με μέτρα σημαντικής στήριξης των επιμέρους (αυτών) οικονομικών μονάδων, που λειτουργούν ως μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Άλλωστε, οι μικρές επιχειρήσεις κυρίως, τελούν υπό το κράτος των παρεμβάσεων στην αγορά των μεγάλων επιχειρήσεων και ως εκ τούτου τα μέτρα τόνωσης και στήριξης είναι απολύτως αναγκαία για τη βιωσιμότητα των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. 
Αξιοσημείωτο είναι ότι με τον Ευρωπαϊκό Χάρτη για τις Μικρο-Μεσαίες Επιχειρήσεις, τα Κράτη-Μέλη δεσμεύτηκαν: α) να ενισχύσουν το καινοτόμο και επιχειρηματικό πνεύμα, β)  να επιδιώξουν ένα ρυθμιστικό, φορολογικό και διοικητικό πλαίσιο που θα διευκολύνει την επιχειρηματική δραστηριότητα, γ) να διασφαλίσουν την πρόσβαση σε αγορές βάσει ελάχιστων απαιτήσεων οι οποίες συνάδουν με τους στόχους προτεραιοτήτων της δημόσιας πολιτικής, δ) να διευκολύνουν την πρόσβαση στις καλύτερες μεθόδους έρευνας και τεχνολογίας και ε) να βελτιώσουν την πρόσβαση σε χρηματοδοτικά μέσα, με συνέπεια τη βελτίωση και ανάπτυξη των επιδόσεων των μικρών επιχειρήσεων.
Με την επικύρωση του Χάρτη αυτού, τα Κράτη-Μέλη δεσμεύτηκαν να εργαστούν για την επίτευξη των παραπάνω στόχων. Ωστόσο στα πλαίσια της τελευταίας πενταετούς διακυβέρνησης της Χώρας από τη Νέα Δημοκρατία, τίποτα από τους παραπάνω στόχους δεν έχει επιτευχθεί. Επίσης:
Το πολυετές πρόγραμμα για τις επιχειρήσεις και το επιχειρηματικό πνεύμα προβλέπει την ανάπτυξη της πολιτικής στα πλαίσια της Ευρωπαϊκής Κοινότητας για τις επιχειρήσεις μέσω μιας νέας διαδικασίας συντονισμού με τα Κράτη-Μέλη (διαδικασία BEST). Το πρόγραμμα δε αυτό αφορά όχι μόνο τις Χώρες της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, αλλά και τις Χώρες του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου.
Το πρόγραμμα αυτό αποσκοπεί να ενισχύσει την ανάπτυξη και την ανταγωνιστικότητα των μικρών επιχειρήσεων σε μια διεθνοποιημένη οικονομία της γνώσης, να προαγάγει το επιχειρηματικό πνεύμα, να απλουστεύσει και να βελτιώσει το διοικητικό και κανονιστικό περιβάλλον των επιχειρήσεων καθώς και να δημιουργήσει κίνητρα αλλά και πρόνοιες για τη χρηματοδότηση. Η βελτίωση του χρηματοδοτικού περιβάλλοντος των μικρών επιχειρήσεων προνοείται να στηριχθεί α) με τη μορφή εγγυήσεων δανείων, β) με τη χορήγηση κεφαλαίων και γ) με τη διευκόλυνση της πρόσβασης των επιχειρήσεων αυτών στις υπηρεσίες υποστήριξης, στα κοινοτικά προγράμματα και στα δίκτυα, στα πλαίσια μια ευρύτερης πολιτικής προαγωγής των σκοπών των μικρομεσαίων επιχειρήσεων για την εξυπηρέτηση όχι μόνο των τοπικών ή εθνικών οικονομιών, αλλά και για την εξυπηρέτηση ευρύτερα του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου. Προς την κατεύθυνση όμως αυτή η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας προδήλως είναι ανύπαρκτη.

οι πρόνοιες της Ευρωπαϊκής Κοινότητας-Ένωσης για τη χρηματοδότηση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων


Στο «αφιέρωμα» αυτό αναφερόμαστε αυστηρώς στα πλαίσια των ευρωπαϊκών πολιτικών, προκειμένου ο αναγνώστης να αποκτήσει μια πρώτη προσέγγιση των διαδικασιών. Η όλη προβληματική που αφορά τη χρηματοδότηση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων εστιάζεται στα παρακάτω δεδομένα:
α) Ότι οι ευρωπαϊκές μικρομεσαίες επιχειρήσεις διαθέτουν λιγότερα ίδια κεφάλαια από τις αντίστοιχες αμερικανικές ή ιαπωνικές επιχειρήσεις και
β) Ότι ευρωπαϊκές μικρομεσαίες επιχειρήσεις εξαρτώνται περισσότερο απ’ ό,τι οι μεγάλες επιχειρήσεις από την άμεση θεσμική χρηματοδότηση (τραπεζικές πιστώσεις), η οποία είναι σχετικά ακριβή –ιδιαιτέρως δε για την Ελλάδα πολύ ακριβή.
Η Επιτροπή (Commission) πολιτεύεται στην αντίληψη ότι πέραν της οικονομικής στήριξης θα πρέπει να υπάρξουν και αποτελεσματικές συμβουλές  όσον αφορά τις μεθόδους διαχείρισης και όσον αφορά τις σχέσεις των μικρομεσαίων επιχειρήσεων με τους χρηματοδότες.
Για να στηρίξει δε την πολιτική αυτή η Επιτροπή (Commission), εισηγήθηκε στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο (του Κάρντιφ) την ενθάρρυνση της χρηματοδότησης επιχειρηματικών κεφαλαίων και μάλιστα ακόμη και από το «προλειτουργικό στάδιο εκκίνησης», το οποίο παραδοσιακώς αποτελεί τον πλέον «αδύναμο κρίκο» του όλου «χρηματοδοτικού κύκλου». Επίσης:
Σημαντικό ρόλο έχουν τα θεσμοθετημένα Όργανα στήριξης των προαναφερόμενων επιλογών. Έτσι δράση αναλαμβάνει: α) η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) μέσω των «συνολικών δανείων» και β) το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων (ΕΤΕ). Αυτά είναι τα χρηματοπιστωτικά Όργανα της Ευρωπαϊκή Κοινότητας για την ενίσχυση των ΜΜΕ
Ειδικότερα τα Όργανα αυτά επικεντρώνονται παρεμβατικώς σε δύο τομείς: α) στο επιχειρηματικό κεφάλαιο και β) στις εγγυήσεις.
Τα «μέσα» του ΕΤΕ στον τομέα του επιχειρηματικού κεφαλαίου είναι οι συμμετοχές στο κεφάλαιο εταιρειών και ιδίως η στήριξη των ΜΜΕ που  βρίσκονται στα πρώτα στάδια λειτουργίας τους. Τα  «μέσα»του ΕΤΕ στον τομέα των εγγυήσεων συνίστανται στην παροχή εγγυήσεων σε Χρηματοπιστωτικά Ιδρύματα που χορηγούν πιστώσεις σε ΜΜΕ.
Αξιοσημείωτο δε ενταύθα είναι ότι και τα δύο «μέσα» που χρησιμοποιεί το ΕΤΕ για τις ΜΜΕ είναι συμπληρωματικά-επικουρικά των συνολικών δανείων που χορηγεί η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων.
Στα πλαίσια της χρηματοδότησης των ΜΜΕ αξιοσημείωτες είναι οι δυνατότητες χρηματοδότησης στα πλαίσια της Κοινής Περιφερειακής Πολιτικής.  Ο κανονισμός σχετικά με το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης προβλέπει σειρά μέτρων των οποίων ο προορισμός είναι η ενίσχυση των τοπικών πρωτοβουλιών ανάπτυξης. Τέλος:
Τα  Ευρωπαϊκά Κέντρα Επιχειρήσεων και Καινοτομιών (ΕΚΕ), είναι ένα άλλο δίκτυο που έχει δημιουργήσει η Επιτροπή (Commission) με δημόσιους και ιδιωτικούς εταίρους, ώστε με τη συμβολή των Διαρθρωτικών Ταμείων να υπάρξει συμβολή όχι μόνο στην επέκταση, αλλά και στη δημιουργία επιχειρήσεων με κύρια κατεύθυνση την προαγωγή και εφαρμογή των τεχνολογικών καινοτομιών. Τίποτα όμως από τα προαναφερόμενα δεν έχει την στήριξη των κεντρικών και περιφερειακών πολιτικών από την κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας.