gototopgototop

Newsletter

Ονοματεπώνυμο:
E-mail:
  • διαπραγμάτευση και ψυχραιμία

            Όταν γράφονται οι γραμμές αυτές έχει λάβει χώρα η μαζικότατη συγκέντρωση Ελλήνων πολιτών στη Θεσσαλονίκη (21/1) και είναι άγνωστα τα περί του συλλαλητηρίου των Αθηνών (04/02).

  • οι δημόσιες συγκεντρώσεις

            Ως εκ τούτου χρήσιμο και κρίσιμο είναι να υπάρξει σύντομη αναφορά σχετικώς με «τέτοιου είδους» συγκεντρώσεις. Οι συγκεντρώσεις αυτές, ασφαλώς δεν έχουν κομματικό χαρακτήρα, και θα πρέπει να εκληφθούν ως σημαντικότατη «δυναμική» που μπορεί να έχει στο «τραπέζι της διαπραγμάτευσης» θετικό αντίκρισμα. Τέτοιου είδους όμως συγκεντρώσεις μπορούν να αξιοποιούνται (και πρέπει να αξιοποιούνται) ως «δυνάμεις πίεσης». Η σύγχρονη διπλωματία λαμβάνει υπ’ όψιν και ένα «απλό lobby» ως δρώσα δύναμη, προκειμένου να υποστηρίξει όχι μόνο δικαιώματα αλλά και συμφέροντα. Συνεπώς αυτή η δυναμική δεν πρέπει να μείνει αναξιοποίητη.

            Ωστόσο, επουδενί «τέτοιου είδους» συγκεντρώσεις μπορούν να αποτελούν «πρόκριμα» για τη δημιουργία «κομματικών μορφωμάτων» που ασφαλώς θα εμφορούνται από εθνικιστικές τάσεις. Επίσης πρέπει να διευκρινίζεται ότι δεν μπορούν αυτές οι μαζικές συγκεντρώσεις να καθίστανται ευκαιρία επένδυσης ακροδεξιών αντιλήψεων. Το τελευταίο δε που απαγορεύεται να προκύπτει απ’ αυτού του είδους τις μαζικές συγκεντρώσεις είναι η «εκμετάλλευση» του συναισθήματος του λαού, και η ρητορική «αχρείαστου πολιτικού λόγου», πολλώ δε μάλλον η «ισοπεδωτική αντίληψη» για τους συμμετέχοντες. Αυτό δεν αποτελεί απλώς σφάλμα, αλλά ανεπίτρεπτο ολίσθημα.

  • οι διεθνείς σχέσεις

            Μόλις προηγουμένως αναφερθήκαμε στο ότι συγκεντρώσεις όπως εκείνη της Θεσσαλονίκης (21/1), μπορούν να αξιοποιηθούν ως εξ αντικειμένου «ομάδες πίεσης». Πάντως έχει παρέλθει αρκετός χρόνος από τότε που η κριτική-Πλατωνική προσέγγιση των διεθνών σχέσεων παραχώρησε τη θέση της στην θετικιστική-Αριστοτελική προσέγγιση για να δώσει και αυτή με τη σειρά της, θέση στις νέες παραδοχές της ανταγωνιστικής ρεαλιστικής Σχολής, όπου το σύστημα «επιβραβεύει» τα κράτη που επιμελούνται για την αυτοπροστασία τους. Άξιο παρατήρησης είναι δε, ότι πριν την Ειρήνη της Βεστφαλίας ο ρόλος της Κεντρικής Ρυθμιστικής Αρχής είχε ανατεθεί στον Πάπα (όσον αφορούσε στη Δυτική Ευρώπη), πράγμα που η Ιδεαλιστική Σχολή πίστεψε ότι μετά την «Κοινωνία των Εθνών», ο «Οργανισμός των Ηνωμένων Εθνών» θα αναλάμβανε το ρόλο αυτό.

            Στα πλαίσια όμως της ρεαλιστικής εκτίμησης των πραγμάτων, οι διεθνείς σχέσεις πλέον εστιάζουν στην «πηγή της ισχύος» από όπου και εάν αυτή προέρχεται. Εκεί εστιάζει η «νεορεαλιστική προσέγγιση» όπου στην διεθνή σφαίρα, υπερδυνάμεις πλέον καθορίζουν χώρους και σφαίρες επιρροής. Ωστόσο, τα προαναφερόμενα επουδενί σημαίνουν ότι η «εκάστοτε» και η «όποια» πηγή ισχύος μπορεί να επιβάλει τελικώς στους Λαούς καταστάσεις που είναι αντίθετες με την ιστορία τους, τις παραδόσεις τους και τον πολιτισμό τους.

  • η Αρχή «κάθε Έθνος ιδρύει δικό του κράτος»

Το ιστορικό βάθος του «Σκοπιανού» αφετηρία του έχει το λεγόμενο «Μακεδονικό ζήτημα» που προκύπτει από το ίδιο το «Ανατολικό ζήτημα», οπότε σκοπίμως επιδιώχθηκε να μετασχηματιστεί το «Μακεδονικό ζήτημα» σε «εθνικό ζήτημα», έτσι ώστε να «αναδειχθεί» μια «εθνική ιδεολογία», χωρίς όμως να συντρέχουν οι ιστορικές και εθνολογικές προϋποθέσεις. Ιδού επιγραμματικώς τα ιστορικά στάδια:

            1) Το Φεβρουάριο του 1870 προέκυψαν οι πρώτες διεκδικήσεις που αφορούσαν επεκτατικές βλέψεις από πλευράς των Βουλγάρων με επίκεντρο τη λεγόμενη Βουλγαρική Εξαρχία. Ο Επίσκοπος της Εξαρχίας αποδεσμεύθηκε από το Οικουμενικό Πατριαρχείο και προσπαθούσε δια της εκκλησιαστικής χειραφέτησης να δημιουργήσει «εθνική συνείδηση». Ειδικότερα, με τη Συνθήκη του Αγίου Στεφάνου, το Μάρτιο του 1878 επιδιώχθηκε η δημιουργία της «Μεγάλης Βουλγαρίας» που περιελάμβανε περιοχές όπως το Μοναστήρι, την Καβάλα, την Έδεσσα και την Καστοριά, που είχαν αμιγώς ελληνικό χαρακτήρα. Εξαίρεση αποτελούσαν η Θεσσαλονίκη και η Χαλκιδική.

            2) Όπως ήταν φυσικό, τόσο οι Έλληνες, όσο και οι Σέρβοι αντέδρασαν για τη Συνθήκη αυτή. Η αντίδραση αυτή στηρίχθηκε και από της ευρωπαϊκές δυνάμεις. Συνέπεια αυτών των αντιδράσεων ήταν να «αντέξει» η Συνθήκη του Αγίου Στεφάνου μόλις τέσσερις (4) μήνες, καθόσον τον Ιούνιο του 1878 με τη Συνθήκη του Βερολίνου, ακυρώθηκε η εκδοχή της «Μεγάλης Βουλγαρίας» και ιδρύθηκαν δύο αυτόνομες, αλλά φόρου υποτελείς στο Σουλτάνο ηγεμονίες: εκείνη της Βουλγαρικής και εκείνη της Ανατολικής Ρωμυλίας.

            3) Ωστόσο οι Βούλγαροι θεώρησαν ότι «δεν ηττήθηκαν». Με προπέτασμα τον προσηλυτισμό (λόγω Εξαρχίας), απευθύνονταν στους Σλαβόφωνους της περιοχής, επιδιώκοντας την εγκαθίδρυση της «Μεγάλης Βουλγαρίας» μέσω «θρησκευτικής κοινότητας». Η θρησκευτική όμως αυτή κοινότητα αποσκοπούσε στη δημιουργία «πολιτικής οντότητας».

  • ο Μακεδονικός Αγώνας

            4) Η σκοτεινή αυτή περίοδος αφορά καταπίεση του ελληνικού στοιχείου της Μακεδονίας. Έτσι, εξ ανάγκης συγκροτήθηκε η πρώτη ελληνική ένοπλη ομάδα το Σεπτέμβριο του 1904 με Αρχηγό το θρυλικό Παύλο Μελά. Ωστόσο, στις 13 Οκτωβρίου 1904, μετά από καταγγελία των Κομιτατζήδων, οργανώθηκαν αντάρτικά τουρκικά σώματα και «χτύπησαν» την πρώτη αυτή ένοπλη ελληνική ομάδα. (Οι περιοχές που επλήγησαν αφορούσαν Σιάτιστα και Καστοριά). Οι εχθροπραξίες αυτές επισφραγίσθηκαν με το θάνατο του Παύλου Μελά.

            5) Η εξέλιξη αυτή ενώ αντικειμενικώς θα έπρεπε να καταλήξει σε ηττοπάθεια, εν τούτοις ήταν η αιτία να αφυπνιστούν οι Έλληνες και να αντιδράσουν ενάντια στους Βούλγαρους με την οργάνωση του Μακεδονικού Αγώνα! Άξιο όμως αναφοράς είναι ότι ο αγώνας αυτός ξεκίνησε από τους ιστορικούς Μητροπολίτες της Καστοριάς, της Δράμας, της Στρωμνίτσας. Η εκκλησία με τους Ιεράρχες ήταν παρούσα, με τη στήριξη του Πατριάρχη Κωνσταντινούπολης.

            6) Η έλλειψη ισονομίας και αυτονομίας των εθνοτήτων ήταν η αιτία του Α’ Βαλκανικού Πολέμου, ο οποίος διήρκεσε από 05 Οκτωβρίου 1912 έως 17 Μαϊου 1913.       Μετά τη λήξη του πολέμου αυτού, οι Βούλγαροι διαπιστώνοντας ότι δεν πετυχαίνουν το σκοπό τους και ότι δεν υλοποιούνται οι βλέψεις τους, επιτέθηκαν αιφνιδιαστικώς στις 16 Ιουνίου 1913 κατά των Ελλήνων και των Σέρβων. Έτσι έλαβε χώρα ο Β’ Βαλκανικός Πόλεμος με την ήττα της Βουλγαρίας. Η ήττα αυτή επισφραγίστηκε με την Συνθήκη του Βουκουρεστίου στις 10 Αυγούστου 1913. Με τη Συνθήκη αυτή περιήλθαν στην Ελλάδα η Κεντρική και Ανατολική Μακεδονία.

  • η οριστική καθιέρωση του εδαφικού

            7) Παρά ταύτα οι Βουλγαρικές επιδιώξεις δεν υποχωρούν. Με την ευκαιρία του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου και πριν η Ελλάδα εμπλακεί σ’ αυτόν, οι Βούλγαροι το Μάιο του 1916, επιτέθηκαν αιφνιδιαστικώς κατά της Ελλάδας και κατέλαβαν την Ανατολική Μακεδονία από το Νέστο ως το Στρυμόνα. Όμως, η προσχώρηση στη συνέχεια της Ελλάδας στην Αντάντ (Entente) τον Ιούνιο του 1917 είχε νικηφόρα κατάληξη, καθόσον οι «Κεντρικές Δυνάμεις» ηττήθηκαν. Του πολέμου αυτού επακολούθησε η Συνθήκη του Νεϋγύ το Νοέμβριο του 1919, οπότε και καθορίστηκε οριστικώς το μέχρι σήμερα εδαφικό στο γεωγραφικό χώρο της Μακεδονίας. Έτσι: α) Στην Ελλάδα αποδόθηκε η Αρχαία Ελληνική Μακεδονία ελαττωμένη όμως κατά το 1/10 αυτής, δηλαδή η Ελλάδα κατέλαβε ποσοστό 51,57% επί του εδαφικού, β) Στη Βουλγαρία αποδόθηκε ένα τμήμα του βορειοανατολικού γεωγραφικού Μακεδονικού χώρου, ήτοι η Βουλγαρία κατέλαβε ποσοστό 10,11% επί του εδαφικού και γ) Στο τότε Βασίλειο Σέρβων-Κροατών και Σλοβένων, αποδόθηκε το τμήμα του Βαρδάρη – δηλαδή η περιοχή των Σκοπίων- η οποία κατέλαβε ποσοστό 38,32% επί του εδαφικού.

            Τα προαναφερόμενα, αποτελούν την προϊστορία, με ενεστώσες όμως καταστάσεις ως προς το εδαφικό, ενώ ασφαλώς η Βουλγαρία είναι από κάθε άποψη φίλη χώρα και οι εθνικισμοί και μεγαλοϊδεατισμοί του παρελθόντος θα πρέπει αμετακλήτως να καταργηθούν, για όσους ακόμη τα «επικαλούνται».

  • τα περαιτέρω ιστορικά δεδομένα

            8) Ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος δημιούργησε νέες καταστάσεις, οπότε η Γιουγκοσλαβία πέρασε στην κατοχή των δυνάμεων του Άξονα την περίοδο 1941-1945. Η περιοχή δε του Βαρδάρη διαιρέθηκε ανάμεσα στην Βουλγαρία και την Ιταλοκρατούμενη Αλβανία. Οι καταστάσεις όμως που δημιούργησαν οι κατοχικές δυνάμεις, ώθησαν κυρίως από το 1943 και μετά, σημαντική μερίδα Σλαβομακεδόνων να στηρίξουν εμπράκτως «την Κομμουνιστική Αντίσταση των Παρτιζάνων», να στηρίξουν δηλαδή το Κίνημα που είχε δημιουργηθεί υπό τον Κροάτη Στρατάρχη Τίτο. Έτσι, «ο Εθνικός Απελευθερωτικός Πόλεμος» κατέληξε στο να υποχωρήσουν τα γερμανικά στρατεύματα και να ηττηθούν.

            9) Η ιστορική αφετηρία του «σύγχρονου Σκοπιανού-Μακεδονικού» αφορά στα έτη 1943-1944 και είναι κληρονομιά του Στρατάρχη Τίτο, της 3ης Κομμουνιστικής Διεθνούς και του Ιωσήφ Στάλιν, που επεδίωκε την υλοποίηση του ανέκαθεν υφιστάμενου γεωπολιτικού δόγματος της Ρωσίας (από την εποχή της Μεγάλης Αικατερίνης) που αφορούσε στην έξοδο της Ρωσίας (και τότε ΕΣΣΔ) στη Μεσόγειο.

  • τα τέσσερα ονόματα με πέμπτο εκείνο της ΠΓΔΜ -FYROM

            10) Ας εξετάσουμε όμως στο έτος 1944. Και τούτο γιατί τότε το «Αντιφασιστικό Συμβούλιο» για την «εθνική απελευθέρωση της Μακεδονίας», διακήρυξε τη δημιουργία της «Λαϊκής Δημοκρατίας της Μακεδονίας», που υπαγόταν στη δημιουργηθείσα τότε «Λαϊκή Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας». Ωστόσο, το 1963 με τη μετονομασία της Ομοσπονδίας αυτής σε «Σοσιαλιστική Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας», η τότε «Λαϊκή Δημοκρατία της Μακεδονίας» μετονομάσθηκε (για τέταρτη φορά!) σε «Σοσιαλιστική Δημοκρατία της Μακεδονίας» και αποτέλεσε ομόσπονδο κρατίδιο αυτής. Υπ’ όψιν δε ότι η περιοχή των Σκοπίων-Βαρδάρη ιστορικώς-συνολικώς γνώρισε τις παρακάτω ονομασίες: α) της Νότιας Σερβίας, β) της Βαρντάσκα Μπανόβινα, γ) της «Λαϊκής Δημοκρατίας της Μακεδονίας», δ) της «Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας» και ε) ως προσωρινό όνομα με βάση την απόφαση 817/1993 του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών εκείνο της «Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας» (ΠΓΔΜ-FYROM). Υπ’ όψιν δε ότι η ΠΓΔΜ αποδέχθηκε επισήμως ότι η προσωρινή αυτή ονομασία αποτελεί αντικείμενο διαπραγμάτευσης.

            Τα προηγούμενα (όλως επιγραμματικώς παρατιθέμενα) αφορούν αντικειμενικώς την ιστορία. Η ιστορία όμως πρέπει πάντοτε να λαμβάνεται υπ’ όψιν όταν «αλυτρωτικές τάσεις» καταγράφονται σε συνταγματικούς κανόνες οι οποίοι πρέπει να καταργηθούν. Μόνο έτσι η πολιτική συστοιχείται με την Πολιτεία και αντιστρόφως η Πολιτεία με την πολιτική.

  • η παρούσα διαπραγμάτευση

            Η κοινή γνώμη αγνοεί συγκεκριμένες παραμέτρους της διαπραγμάτευσης που λαμβάνει χώρα τόσο στο πλαίσιο του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ) όσο και διμερώς. Πολλές εικασίες εγείρονται, πολλές αναλύσεις λαμβάνουν χώρα και πολλές εκδοχές διατυπώνονται που αφορούν στην κατάληξη (ή όχι) της πρόσφατης διαπραγμάτευσης.

            Ο γράφων υποστηρίζει ότι ανεξαρτήτως της πρόθεσης φιλικής διάθεσης της παρούσας κυβέρνησης των Σκοπίων, πράγματι υφίσταται «αλυτρωτισμός» που εκπορεύεται από πλευράς της γείτονος. Για να μην αδικούνται δε οι προθέσεις της παρούσας κυβέρνησης, ο αλυτρωτισμός εδράζεται σε πρωτογενείς δεσμεύσεις της έννομης και πολιτικής τάξης της γείτονος εξ αιτίας των συνταγματικών δεσμεύσεων και των κανόνων πρωτογενούς δικαίου, που ιδρύουν τη συγκεκριμένη Πολιτεία.

            Ως εκ τούτου δηλώσεις καλών προθέσεων των οποιοδήποτε αξιωματούχων των Σκοπίων, που αρνούνται τάσεις αλυτρωτισμού ή παρέχουν υποσχέσεις υλικών πράξεων που αφορούν μετονομασίες δημοσίων χώρων κ.ά., δεν επιλύουν την πρωτογενή δέσμευση της Πολιτείας αυτής, ούτε δεσμεύουν μελλοντικές πολιτικές καταστάσεις. Άλλωστε, οι πολιτικές του αλυτρωτισμού θα εδράζονται στις συνταγματικές δεσμεύσεις και θα νομιμοποιούν επ’ αυτού την εσωτερική πολιτική της γείτονος.

            Ως εκ τούτου υφισταμένων των συγκεκριμένων συνταγματικών διατάξεων περί αλυτρωτισμού, παρεμποδίζεται ουσιωδώς η οριστική συμφωνία για την επίλυση του ζητήματος της ονομασίας της ΠΓΔΜ, ergaomnes (έναντι όλων).

            Σε τελευταία ανάλυση, χωρίς να αναιρείται η «αναγκαία κινητικότητα της ελληνικής διπλωματίας» σε όλα τα fora, η Ελλάδα δεν έχει κανένα λόγο να είναι επισπεύδουσα της όλης διαδικασίας. Ως κατακλείδα δε επιβάλλεται τόσο η κυβέρνηση όσο και τα κόμματα του δημοκρατικού τόξου της αντιπολίτευσης να επιδείξουν ψυχραιμία και υπευθυνότητα, πράγμα που θα υποχρεώσει και την κοινή γνώμη με ψυχραιμία να παρακολουθεί τις όποιες εξελίξεις…