gototopgototop

Newsletter

Ονοματεπώνυμο:
E-mail:
  • κύριε Draghi απολογηθείτε…

            ΛΟΥΞΕΜΒΟΥΡΓΟ: Το παρόν κείμενο γράφεται κατά την πρόσφατη παραμονή μου στο Λουξεμβούργο και επιχειρώ με τους κατά το δυνατόν απλούστερους όρους, να απαλλάξω τον αναγνώστη από ιδιαίτερες νομικές πληροφορίες (δηλαδή θεμελιώσεις σε προσφυγή συγκεκριμένων κανόνων δικαίου). Ωστόσο αναπόφευκτο είναι να υπάρξουν και οι προσφυγές στους κανόνες (όπου είναι αναγκαίο), ώστε το κείμενο να μην αφορά μια απλή παράθεση ισχυρισμών. Με το κείμενό μου αυτό υποστηρίζω ότι στο πρόσωπο της ΕΚΤ συντρέχουν συγκεκριμένες ευθύνες σε βάρος της Ελληνικής οικονομίας και πρέπει να απολογηθεί γι’ αυτές. Όχι ότι γιατί αποφασίζει κατά κανόνα κατά το δοκούν να δημιουργεί ένα άτυπο «Grexit» αρνούμενη την παροχή ρευστότητας στην ελληνική οικονομία, αλλά και γιατί επέτρεψε μέσω της αναδιάρθρωσης του ελληνικού δημοσίου χρέους να πλήξει στον πυρήνα τους περιουσιακά δικαιώματα του ελληνικού δημόσιου τομέα. Προκειμένου να υπάρξει ευθύνη στο νομικό πρόσωπο της ΕΚΤ θα πρέπει να συντρέχουν σωρευτικώς οι εξής προϋποθέσεις: α) ο παράνομος χαρακτήρας της προσαρπτώμενης συμπεριφοράς, β) το υποστατό της ζημίας και γ) η ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου που να αφορά στην προσαπτώμενη συμπεριφορά και στην προβαλλόμενη και επικαλούμενη ζημία. Αυτές οι προϋποθέσεις σωρευτικώς συντρέχουν κατά το μέρος που η αναδιάρθρωση του ελληνικού δημοσίου χρέους προσέβαλε ευθέως το δημόσιο τομέα. Στο παρόν δε κείμενο εστιάζω επιλεκτικώς στα παρακάτω, καθόσον δεν είναι δυνατόν στο συγκεκριμένο περίγραμμα να αναπτυχθούν οι συνολικές ευθύνες της ΕΚΤ. Ωσόσο, είναι αρκετές για να αποδείξουν την εξωσυμβατική της ευθύνη. Με βάση τα προαναφερόμενα υπ’ όψιν τα εξής:

             1) Εξ αρχής διευκρινίζεται ότι πρωταρχική ευθύνη της ΕΚΤ αφορά ότι κατά το μέρος που απομειώθηκαν περιουσιακά στοιχεία Δημοσίων Νοσοκομείων, Πανεπιστημιακών Ιδρυμάτων και Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης, δεν έλαβε χώρα PrivateSectorInvolvement (PSI), αλλά OfficialSectorInvolvement (OSI). Επέτρεψε δηλαδή η ΕΚΤ να απομειωθούν περιουσιακά στοιχεία δημόσιου τομέα. Έτσι κατά παράβαση τόσο της Αρχής της Δικαιολογημένης Εμπιστοσύνης, όσο και των συμπεφωνημένων, η ΕΚΤ ανέχθηκε τη δημιουργία OSI ακόμη και επί δημοσιονομικών θεσμών. Ειδικότερα δε, σύμφωνα και με τον τότε Κεντρικό Τραπεζίτη, ο δημόσιος τομέας επλήγει επί δημοσιονομικών θεσμών, εφόσον έλαβε χώρα απομείωση περιουσιακών στοιχείων στο χώρο των Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης (βλ. Γεώργιος Αθ. Προβόπουλος, Ελληνικοί Δημοσιονομικοί Θεσμοί, Εκδόσεις Αντ.Ν.Σάκουλας 1983, σελ. 227 και επ.)

            2) Από το OSI όμως αυτοεξαιρέθηκε η ΕΚΤ και με παρέμβασή της εξαιρέθηκαν και οι Εθνικές Κεντρικές Τράπεζες. Η εξαίρεση όμως αυτή της ΕΚΤ και των Εθνικών Κεντρικών Τραπεζών, βάση της έχει τη «μυστική» συμφωνία της 15ης Φεβρουαρίου 2012 με την Ελληνική Κυβέρνηση. Ως εκ τούτου η ΕΚΤ επεδίωξε και πέτυχε τη σύναψη μυστικής και εμπεριέχουσα δυσμενείς διακρίσεις συμφωνία, σε καθεστώς σύγκρουσης συμφερόντων, με σκοπό την αποφυγή της αναδιάρθρωσης του ελληνικού δημοσίου χρέους κατά το μέρος που την αφορούσε και κατά το μέρος που αφορούσε τις Κεντρικές Τράπεζες. Κατά λοιπά όμως δέχθηκε την ενεργοποίηση των λεγόμενων ρητρών συλλογικής δράσης (CollectiveActionClauses -CACs), οι οποίες κυριολεκτικώς, λόγω του ύψους του haircut στο ποσοστό του 53,5%, αφορούσε πλήγμα στον πυρήνα των περιουσιακών δικαιωμάτων όλων των προσβαλλόμενων και ειδικότερα όλων όσων ανήκαν στο δημόσιο τομέα. Η επικυριαρχία δε της ΕΚΤ να επιβάλει από καθέδρας τις πολιτικές της είναι γιατί αφορά ανεξάρτητο Όργανο το οποίο μάλιστα λειτουργεί χωρίς δεσμεύσεις (βλ. άρθρο 130 ΣΛΕΕ).

            3) Σοβαρή αιτίαση για τις ευθύνες της ΕΚΤ είναι και το δεδομένο ότι  επέτρεψε στον Κεντρικό Τραπεζίτη της Ελλάδος, ο οποίος σύμφωνα με τα άρθρα 128-132 ΣΛΕΕ και 282-284 ΣΛΕΕ καθώς και του Πρωτοκόλλου αριθμός 4, είναι μέλος του Ευρωπαϊκού Συστήματος Κεντρικών Τραπεζών (ΕΣΚΤ), να διενεργήσει υπό την ιδιότητά του ως του διαχειριστή του συστήματος, την περιτομή (haircut-κούρεμα) ομολόγων – περιουσιακών στοιχείων ιδιαιτέρως των Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης. Η ευθύνη δε αυτή δεν αναιρείται από το ότι εσωτερικοί κανόνες δικαίου είχαν αναθέσει τη διαχείριση των επενδύσεων των ομολόγων στην Τράπεζα της Ελλάδος (βλ. ενδεικτικώς Ν.2216/1994, Ν.2469/1997, Ν.3863/2010). Και τούτο γιατί ως προεκτέθηκε η Τράπεζα της Ελλάδος ανήκει ευθέως στο ΕΣΚΤ., το οποίο συνδέεται αιτιωδώς με τις πολιτικές της ΕΚΤ.

            4. Την ΕΚΤ όμως βαραίνουν και θα πρέπει να απολογηθεί γι’ αυτά και τα παρακάτω εξόχως σοβαρά. Υπ’ όψιν ότι στις 6 Μαΐου 2010 εκδόθηκε από την ΕΚΤ η υπ’ αριθμ. ΕΚΤ 2010/3 - 2010/268/ΕΕ πράξη που φέρει την υπογραφή του Jean-ClaudeTrichet. Η ΕΚΤ τότε τοποθετήθηκε ευθέως υπέρ των ελληνικών ομολόγων που εκδίδει και εγγυάται η Ελληνική Δημοκρατία. Μάλιστα, ευθέως με την πράξη της αυτή διακήρυξε δημοσίως ότι για την παραδοχή των ελληνικών ομολόγων δεν λαμβάνονται υπ’ όψιν οι όποιες εκτιμητικές θέσεις των γνωστών οίκων Standard & Poors, Fitchκαι Moodys.  Άλλωστε, η ΕΚΤ λειτουργεί αυτοβούλως και ως πλήρως ανεξάρτητο Όργανο, το οποίο λειτουργεί χωρίς δεσμεύσεις (βλ. άρθρο 130 ΣΛΕΕ), στο πλαίσιο της απόλυτης λειτουργικής ανεξαρτησίας της έχει δεσμία την υποχρέωση να προστατεύει το όλο σύστημα.

            5. Υπ’ όψιν ότι η ΕΚΤ για το πρόγραμμα διάσωσης της ελληνικής οικονομίας ήταν πάντοτε μέλος της «Τρόικα». Τούτο  δε είναι πασίδηλο γεγονός. (Η «Τρόικα» απαρτιζόταν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή την ΕΚΤ και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο). Συνεπώς ουδεμία αμφιβολία καταλείπεται, ότι η ΕΚΤ και υπό την ιδιότητά της ως μέλους της «Τρόικα», ήδη από την 21η Ιουλίου 2011, οπότε δημοσίως ανέκυψαν τα ζητήματα για την αναδιάρθρωση του ελληνικού δημοσίου χρέους, δεν μετέβαλε πολιτική, αλλά εξακολουθούσε να έχει σε ισχύ την προαναφερόμενη πράξη της 6ης Μαΐου 2010, παρά που επιδεινώνονταν τα δεδομένα της ελληνικής οικονομίας. Έτσι δημιούργησε δια παραλείψεως, την πεποίθηση ασφάλειας των ελληνικών ομολόγων και εμπέδωσε δικαιολογημένη εμπιστοσύνη σ’ αυτά.

            6. Η ΕΚΤ εξακολουθούσε να εγγυάται τα ελληνικά ομόλογα, οπότε την 27η Φεβρουαρίου 2012, με ημερομηνία ισχύος την 28η Φεβρουαρίου 2012 εξέδωσε την υπ’ αριθμόν 2012/2 (2012/133/ΕΕ) πράξη της η οποία υπογράφεται από τον MarioDraghi. Έτσι η ΕΚΤ με υπαιτιότητα των προστηθέντων –διοικούντων αυτήν Οργάνων, ακόμη και με καθυστέρηση ημερών από τη δημοσίευση στο οικείο ΦΕΚ της 14ης Φεβρουαρίου 2012 του Ν.4046/2012 (ΦΕΚ 28/τΑ/14.2.2012), δεν παρενέβη για την προστασία των ομολογιούχων. Περαιτέρω την 5η Μαρτίου 2012 εξέδωσε νέα πράξη ήτοι την 2012/153/ΕΕ σχετικώς με την καταλληλότητα των εμπορεύσιμων χρεογράφων εκδόσεως ή πλήρους εγγυήσεως της Ελληνικής Δημοκρατίας, στο πλαίσιο της προσφοράς για την ανταλλαγή χρέους (EKT/2012/3) (ΕΕ L 77, σ. 19), της οποίας η ισχύς άρχιζε με καθυστέρηση και πάλι στις 8 Μαρτίου 2012. Έτσι, στις 9 Μαρτίου 2012 (ήτοι την επομένη ακριβώς) το Ελληνικό Υπουργικό Συμβούλιο και ο αρμόδιος Υπουργός προχώρησαν στην οριστικοποίηση της διαδικασίας της προαναφερόμενης περιτομής περιουσιακών στοιχείων μέσω των ρητρών συλλογικής δράσης (CollectiveActionClauses -CACs) και μάλιστα στο ακραίο  επίπεδο περιτομής, ήτοι στο ποσοστό του 53,5%. Το ποσοστό αυτό προδήλως θίγει τον  πυρήνα του περιουσιακού δικαιώματος.

  • αντικρούοντας προσχηματικά επιχειρήματα

            7. Τυχόν «προσχηματικός ισχυρισμός» ότι η ΕΚΤ υποχρεώθηκε να ακυρώσει την πράξη της 6ης Μαΐου 2010 καθόσον προηγήθηκαν α) ο Ν.4046/2012 που δημοσιεύθηκε στις 14 Φεβρουαρίου 2012 και β) ο Ν.4050/201 που δημοσιεύθηκε στις 23 Φεβρουαρίου 2012 και ως εκ τούτου δεν υφίσταται δια παραλείψεως εξωσυμβατική ευθύνη της ΕΚΤ, αφορά εξωνομικό ισχυρισμό, ο οποίος αποδοκιμάζεται ευθέως από τις αυστηρές διατάξεις της ευρωπαϊκής ενωσιακής έννομης τάξης. Και τούτο γιατί οι ευθύνες της ΕΚΤ είναι αδιαμφισβήτητες και υφίστανται εξ αντικειμένου. 

            8. Επουδενί είναι επιτρεπτό να γίνει δεκτό ότι Νομοθετικό Σώμα κράτους-μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ιδιαιτέρως  της Ευρωζώνης μπορεί να αυτενεργεί χωρίς την τυπική ή άτυπη έγκριση της ΕΚΤ και να προβαίνει σε αναδιάρθρωση του δημοσίου χρέους του, δηλαδή σε κούρεμα («haircut») των ομολόγων του και συνεπώς να παρεμβαίνει αμέσως: α) στον όγκο κυκλοφορίας του χρήματος –δηλαδή στην ποσότητα του χρήματος (Μ3) και β) στο επίπεδο των τιμών και του πληθωρισμού, ερήμην της ΕΚΤ. Μια τέτοια εκδοχή, ότι δηλαδή κράτος-μέλος ιδίως της Ευρωζώνης μπορεί με δική του αυτοτελώς πρωτοβουλία και απόφαση να προβαίνει σε αναδιάρθρωση του χρέους του, χωρίς την εκ προοιμίου σύμφωνη γνώμη της ΕΚΤ, σημαίνει ευθεία παραβίαση του όλου πλέγματος της νομισματικής πολιτικής εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και αυτοακύρωση όλων των λειτουργιών της ΕΚΤ και συνεπώς τη δημιουργία νομισματικού χάους. Σε κάθε περίπτωση δια πράξεων ή παραλείψεων της ΕΚΤ υφίσταται εξωσυμβατική ευθύνη αυτής ως προς τα επίδικα ζητήματα. Οίκοθεν νοείται ότι δεν μπορεί να υπάρχει νομολογιακή παραδοχή η οποία θα νομιμοποιεί την αυθαιρεσία πράξεων επί νομισματικής πολιτικής εντός του Ευρωσυστήματος, ακυρώνοντας το πρωτογενές Ευρωπαϊκό Ενωσιακό Δίκαιο.