gototopgototop

Newsletter

Ονοματεπώνυμο:
E-mail:

Εξ αιτίας της πρωτοβουλίας της Προέδρου της Βουλής κας. Ζωής Κωνσταντοπούλου για τη συγκρότηση Επιτροπής που θα ελέγξει τα στοιχεία που αφορούν στη δημιουργία του επαχθούς, καταχρηστικού και παράνομου χρέους, κρίσιμο και χρήσιμο είναι η συγκεκριμένη Επιτροπή, στη σύνθεση της οποίας έχω την τιμή και την ευθύνη να μετέχω, να εστιάσει (κατά τη γνώμη μου) μεταξύ των άλλων και τα παρακάτω κρίσιμα σημεία:

1. Εάν το κρίσιμο έτος 2010, οπότε η Ελλάδα δεσμεύθηκε με το «Μνημόνιο» και «τη Δανειακή Σύμβαση Διευκόλυνσης», στο χρέος που ανερχόταν στα 299,7 δις ευρώ (σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat), συμπεριλαμβάνονταν τόκοι που αφορούσαν στο ιλιγγιώδες ποσό των 211 δις ευρώ.

2. Εάν σε σχέση με το PSI που αφορά στα Ασφαλιστικά Ταμεία, ήταν επιτρεπτό το hair-cut που αφορά στον ιδιωτικό τομέα, καθόσον σύμφωνα με το οργανωτικό και λειτουργικό κριτήριο, οι φορείς κοινωνικής ασφάλισης είναι Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου και Δημοσιονομικοί Θεσμοί. Ανεξαρτήτως δε του ότι σύμφωνα με την παρ. 2 του «Πρωτοκόλλου 12» που είναι προσαρτημένο στη Συνθήκη της Λισσαβόνας, η κατοχή ομολόγων των Ασφαλιστικών Ταμείων θεωρείται «εμπορική πράξη», εν τούτοις θα πρέπει να κριθεί εάν το PSI βάλει κατά του πυρήνα του δικαιώματος που αφορά στην ασφάλεια και αξιοπρέπεια της ζωής του ατόμου που είναι ασφαλισμένο σε φορέα κοινωνικής ασφάλισης.

3. Εάν το άρθρο 12 της αρχικής και κατ’ ουσίαν βασικής (θεμελιώδους) «Σύμβασης Δανειακής Διευκόλυνσης», προσβάλει το νομικό και πολιτικό πολιτισμό. Και τούτο γιατί η διάταξη αυτή είναι πρωτοφανής! Με βάση το άρθρο αυτό, έχει τεθεί ο όρος ότι: και αν ακόμη διατάξεις που περιλαμβάνονται στη Σύμβαση είναι ή καταστούν εξ ολοκλήρου ή εν μέρει άκυρες, παράνομες ή μη εκτελεστές … εντούτοις δεν επηρεάζουν τη νομιμότητα και εκτελεστότητα των λοιπών διατάξεων.

Με βάση τον όρο αυτό θα πρέπει να κριθεί εάν οι διατάξεις που προσβάλουν την νομιμότητα, τελούν σε αιτιώδη σύνδεσμο και σχέση με τις λοιπές διατάξεις, και ως εκ τούτου θα πρέπει να κριθεί εάν συμπαρασύρουν σε απόλυτη ακυρότητα τη συνολική δανειακή δέσμευση.

4. Επιβάλλεται να διευκρινισθεί εάν και κατά πόσον (επειδή ακριβώς το δημόσιο χρέος υπολογίζεται με βάση το Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν -ΑΕΠ), στο λόγο του δημόσιου χρέους στο ΑΕΠ επιβάλλεται ο συνυπολογισμός και του ιδιωτικού εξωτερικού χρέους.

Θα πρέπει δηλαδή να κριθεί εάν η δογματική μη υπολογισμού και του ιδιωτικού εξωτερικού χρέους, απεικονίζει ή όχι κατ’ ουσίαν τα κριτήρια βιωσιμότητας και εξυπηρέτησης του δανείου. Και τούτο γιατί ιστορικώς είναι αποδεδειγμένο ότι σε πολλές περιπτώσεις (παράδειγμα η κρίση της Ιρλανδίας), το ιδιωτικό χρέος επέδρασε με τρόπο δραματικό στη δημιουργία του δημοσίου χρέους.

Υπ’ όψιν δε ότι στο πλαίσιο της λειτουργίας των μακροοικονομικών δεδομένων, υπάρχει αιτιώδης σχέση του εξωτερικού ιδιωτικού χρέους με το σύνολο του τραπεζικού και χρηματοπιστωτικού συστήματος και ως εκ τούτου με το ΑΕΠ.

Με την παραδοχή δε αυτή και με αναγωγή σε δολάρια (και τούτο γιατί το υπό κρίση ζήτημα αφορά και χώρες εκτός ευρωσυστήματος), προκύπτουν στοιχεία με βάση τα οποία η Ελλάδα δεν θεωρείται στις ιδιαιτέρως επιβαρυμένες χώρες. Με βάση τον υπολογισμό αυτό (δηλαδή δημόσιου και ιδιωτικού χρέους προς ΑΕΠ), η Ελλάδα εξακολουθεί να έχει 174% χρέος στο ΑΕΠ, οπότε κατά κεφαλήν αναλογεί στον κάθε Έλληνα πολίτη χρέος 47.636 σε δολάρια. Ενδεικτικώς όμως χώρες που ανήκουν στο ευρωσύστημα έχουν μεγαλύτερο χρέος από ότι η Ελλάδα. Παραδείγματα: η Γαλλία η οποία έχει χρέος 182% στο ΑΕΠ οπότε και αναλογεί στον κάθε Γάλλο πολίτη χρέος 74.610 σε δολάρια, η Αυστρία η οποία έχει χρέος 200% στο ΑΕΠ, οπότε και αναλογεί στον κάθε Αυστριακό πολίτη χρέος 90.128 σε δολάρια. Ειδικότερα για την Ελβετία που είναι χώρα εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης και εκτός ευρωσυστήματος το συνολικό δημόσιο και ιδιωτικό χρέος αντιστοιχεί στο 229% στο ΑΕΠ και στον κάθε πολίτη χρέος της τάξης των 154.063 δολαρίων.

Θα πρέπει συνεπώς η έρευνα να εστιάσει και στο ζήτημα αυτό και να υπεισέλθει σε σχετική διερεύνηση για «ποιό λόγο» η Ελλάδα, όπου με βάση το δημόσιο και ιδιωτικό εξωτερικό χρέος δεν κατατάσσεται στις πιο υπερχρεωμένες χώρες (όπου κυριαρχεί με υπερχρέωση μακράν το Λουξεμβούργου), εντάχθηκε στη δογματική του Μνημονίου και της επαχθούς δανειακής σύμβασης, με αποτέλεσμα να περιέλθει η ελληνική κοινωνία σε απόκρημνη κατάσταση και το ελληνικό οικονομικό σύστημα σε απόλυτη ύφεση.

5. Οικονομολόγοι και κοινωνιολόγοι αλλά και πολιτειολόγοι ομιλούν πλέον για την παγκόσμια οικονομική τάξη πραγμάτων με τον όρο «παγκοσμιοποίηση», όρο που έχει αντικαταστήσει τον όρο «ιμπεριαλισμός». Είναι προφανές ότι θα πρέπει να αποφεύγεται η χρήση του όρου «ιμπεριαλισμός», γιατί προκαλεί άλλους συνειρμούς, λες και όταν ο Λένιν έγγραφε τον «ιμπεριαλισμό ως ανώτατο στάδιο του καπιταλισμού» το 1916, δεν κατέγραφε και δεν ανέλυε την παγκοσμιοποίηση της εποχής. Ας το αντιπαρέλθουμε όμως αυτό. Η παγκοσμιοποίηση σήμερα χαρακτηρίζεται από μια ασύμμετρη ανάπτυξη. Τούτο σημαίνει μη συμμετρική κατανομή πλεονασμάτων και ελλειμμάτων σε παγκόσμιο επίπεδο, με κύρια αντανάκλαση και αναφορά στο επίπεδο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ειδικότερα της Ευρωζώνης.

Αυτή η τεράστια διαφορά μεταξύ πλεονασμάτων και ελλειμμάτων σχετίζεται ευθέως με το δανεισμό των κρατών-μελών και των ιδιωτών. Απ’ αυτά τα πλεονάσματα κάποιοι κερδίζουν και κάποιοι έχουν απώλειες. Θα πρέπει συνεπώς να προσδιορισθεί πώς παρεμβαίνουν οι μηχανισμοί δανειοδότησης (οι λεγόμενες αγορές), με αποτέλεσμα να διευρύνεται η ανισόμερη ανάπτυξη και να επεκτείνεται η ασύμμετρη κατανομή του πλούτου.

6. Σύμφωνα με τον GordonBrown (1) η ροή του χρήματος τα τελευταία χρόνια έχει αυξηθεί κατά 6,600 φορές. Είναι σαφές ότι η εποχή που ζούμε δεν είναι ούτε βιομηχανική ούτε μεταβιομηχανική. Η εποχή που ζούμε είναι ψηφιακή. Με βάση τις παγκόσμιες ροές χρήματος και την παγκόσμια συναλλαγή, σε χρόνο ελάχιστων δευτερολέπτων γίνεται διακίνηση τρισεκατομμυρίων χρήματος. Σ’ αυτές τις διαδικασίες που αφορούν π.χ. δευτερογενείς αγορές ομολόγων λαμβάνει χώρα αγορά ομολογίας χρέους σε ποσοστό επί της ονομαστικής αξίας. Έτσι ένας αγοραστής αγοράζει μια μετοχή των 100 ευρώ, μόλις 15 ευρώ και με τη λήξη του χρόνου της ομολογίας δεν ζητεί απλώς «καταβολή-εξόφληση» των χρημάτων που κατέβαλε, δηλαδή τα 15 ευρώ συν τον όποιο νόμιμο ή άλλως ανάλογο τόκο, αλλά διεκδικεί την ονομαστική αξία του ομολόγου. Δηλαδή διεκδικεί και τα 85 ευρώ που δεν έχουν καταβληθεί. Αυτή η διαδικασία θα πρέπει να αναδειχθεί σε ποιές περιπτώσεις έχει λάβει χώρα. Το χρέος αυτό είναι προδήλως καταχρηστικό και δεν στηρίζεται απλώς σε παράνομη προϋπόθεση, αλλά σε διαδικασία που κατά τρόπο αδιστάκτως βέβαιον παραβιάζει την Αρχή της Αναλογικότητας και συνεπάγεται αδικαιολόγητο πλουτισμό!

7. Τα προαναφερόμενα άπτονται ευθέως βασικών Αρχών Ασφάλειας Δικαίου και πρέπει να συμπεριληφθούν στο να κριθεί ή όχι η νομιμότητα του χρέους που αφορά στην Ελλάδα. Άλλωστε, σύμφωνα με τις αυστηρές διατάξεις της πρωτογενούς ενωσιακής έννομης τάξης (2) θεμέλιο της συγκρότησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι η ευημερία των λαών, η κοινωνική και εδαφική συνοχή, καθώς και η αλληλεγγύη μεταξύ των κρατών-μελών.

8. Πέραν των προαναφερομένων, με βάση την επιφύλαξη της Συνθήκης της Λισσαβόνας (3) υπέρ της εσωτερικής συνταγματικής τάξης, θα πρέπει ο καθόλου έλεγχος να προκριματίζεται από τις πρόνοιες και αξιώσεις του σκληρού πυρήνα του ελληνικού συνταγματικού δικαίου που αφορά στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια και στην ανεμπόδιστη ανάπτυξη της προσωπικότητας για τη συμμετοχή στην κοινωνική, πολιτική και οικονομική ζωή της χώρας, εφόσον αυτή η συμμετοχή δεν προσβάλει τα δικαιώματα άλλων, το Σύνταγμα και τα χρηστά ήθη.

ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

  1. (1)Βλ. G.Brown, Beyond the Crash -οvercoming the first crisis of globalisation, εκδόσειςSimon & Schuster UK Ltd, 2010, σελ. 83 καιεπ. όπουτοΚεφάλαιο «Capitalism without Capital».
  2. (2)Βλ. άρθρα 2 και 3 ΣΕΕ.
  3. (3)Βλ. την παρ. 2 του άρθρου 4 ΣΕΕ.